Tại sao phải giao kết hợp đồng thuê người giúp việc gia đình bằng văn bản
Nhiều chủ nhà tại TP.HCM thường thuê lao động qua lời giới thiệu miệng mà không ký giấy tờ ràng buộc. Đến khi xảy ra sự cố như người làm tự ý nghỉ việc không báo trước, làm hỏng đồ đạc đắt tiền hay xảy ra tranh chấp về ngày nghỉ, gia đình mới lúng túng vì không có căn cứ xử lý. Theo quy định tại Điều 162 Bộ luật Lao động 2019, người sử dụng lao động bắt buộc phải ký hợp đồng lao động bằng văn bản với lao động là người giúp việc gia đình.
Việc lập hợp đồng không chỉ giúp minh bạch hóa trách nhiệm mà còn là cơ sở pháp lý duy nhất để chính quyền hoặc cơ quan chức năng can thiệp khi phát sinh mâu thuẫn. Một văn bản rõ ràng sẽ quy định cụ thể phạm vi công việc, thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi và trách nhiệm bồi thường thiệt hại. Điều này giúp cả hai bên làm việc với thái độ nghiêm túc và có trách nhiệm hơn.
Thực tế tại khu vực Phường Tân Sơn, Quận Gò Vấp hay các khu vực liền kề, việc áp dụng thỏa thuận bằng văn bản đã giảm đáng kể tình trạng nhảy việc đột ngột trước các dịp lễ tết. Khi các cam kết về nghĩa vụ và quyền lợi được ghi nhận rõ ràng, lao động sẽ yên tâm làm việc lâu dài hơn. Hợp đồng bằng văn bản là căn cứ pháp lý bắt buộc giúp bảo vệ tài sản gia đình và giữ chân người làm ổn định.

Các thông tin nhân thân bắt buộc phải xác minh và ghi nhận trong hợp đồng
Bước đầu tiên và quan trọng nhất khi lập mẫu hợp đồng thuê người giúp việc gia đình là ghi nhận chính xác thông tin nhân thân của cả hai bên. Đã có trường hợp gia đình tại Quận 12 giao nhà cho người làm nhưng chỉ giữ bản phôtô chứng minh nhân dân cũ, đến khi mất tài sản mới phát hiện thông tin cư trú trên giấy tờ đó đã thay đổi từ lâu. Do đó, việc đối soát thông tin trên Thẻ căn cước công dân gắn chip hoặc tài khoản VNeID là yêu cầu bắt buộc.
Trọng tâm xác minh thông tin lao động bao gồm các nội dung sau:
- Họ và tên đầy đủ: Khớp từng chữ trên thẻ căn cước công dân còn hiệu lực pháp lý.
- Số căn cước và ngày cấp: Ghi rõ nơi cấp và kiểm tra kỹ ảnh chụp để tránh sử dụng giấy tờ của người khác.
- Nơi đăng ký thường trú: Địa chỉ ghi trên sổ hộ khẩu hoặc cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư.
- Nơi ở hiện tại: Địa chỉ thực tế người lao động đang sinh sống trước khi đến nhận việc tại nhà bạn.
- Số điện thoại liên hệ khẩn cấp: Ít nhất một số điện thoại của người thân ruột thịt (vợ/chồng, con cái, anh chị em).
Tại Vieasy Care, trước khi giới thiệu lao động cho chủ nhà, quy trình kiểm tra luôn bao gồm việc đối chiếu căn cước và xác minh nơi ở hiện tại. Đội ngũ tư vấn còn gọi điện hỏi lại nơi làm cũ để xác nhận thái độ làm việc và thời gian gắn bó thực tế của người lao động. Xác minh đầy đủ thông tin nhân thân và nơi ở thực tế là bước chặn rủi ro đầu tiên cho gia đình.
Địa điểm làm việc và mô tả phạm vi công việc chi tiết
Tranh chấp giữa chủ nhà và người làm thường xuất phát từ việc mô tả công việc chung chung như “làm việc nhà”. Người nấu ăn có phải lau dọn lầu 3 không, người chăm bé có phải giặt đồ cho người lớn không là những câu hỏi nếu không làm rõ từ đầu sẽ dẫn đến mâu thuẫn. Khoản 1 Điều 89 Nghị định 145/2020/NĐ-CP yêu cầu hợp đồng phải ghi rõ địa điểm làm việc và các công việc cụ thể phải đảm nhận.
Địa điểm làm việc phải ghi rõ số nhà, tên đường, phường và quận/thành phố. Nếu gia đình có nhiều bất động sản và muốn di chuyển người làm giữa các nhà, nội dung này phải thỏa thuận rõ trong văn bản. Phạm vi công việc cần liệt kê chi tiết từng danh mục theo khung giờ hoặc theo khu vực quản lý trong nhà.
Gia đình cần lưu ý loại trừ những công việc nguy hiểm hoặc không phù hợp chuyên môn ngay trong thỏa thuận. Cụ thể tại Vieasy Care, công ty quy định rõ một số việc không thuộc phạm vi thực hiện của lao động:
| Danh mục công việc | Nội dung được phép làm | Nội dung không thuộc phạm vi |
|---|---|---|
| Vệ sinh nhà cửa | Lau chùi sàn nhà, nội thất, cửa kính mặt trong | Lau kính mặt ngoài nhà cao tầng, đu dây nguy hiểm |
| Bảo trì thiết bị | Sử dụng máy hút bụi, máy giặt, bếp từ đúng cách | Sửa chữa hệ thống điện nước, thiết bị hỏng hóc |
| Chăm sóc sức khỏe | Hỗ trợ di chuyển, nhắc nhở uống thuốc theo đơn | Thực hiện thủ thuật điều dưỡng, thay thế chỉ định bác sĩ |
Mô tả chi tiết từng đầu việc và khoanh vùng giới hạn giúp người làm không bị quá tải và tránh tranh chấp về sau.

Mức lương, hình thức trả lương và thời hạn thanh toán
Bộ luật Lao động quy định mức lương thỏa thuận giữa hai bên không được thấp hơn mức lương tối thiểu vùng do Chính phủ công bố. Do đặc thù công việc giúp việc gia đình có thể bao gồm chế độ ăn ở tại chỗ, khoản chi phí ăn ở này không được trừ vào tiền lương trừ khi có thỏa thuận rõ ràng và đúng quy định pháp luật. Việc ghi nhận mức lương trong hợp đồng thuê người giúp việc gia đình giúp duy trì sự minh bạch tài chính.
Thời hạn trả lương cần cố định vào một ngày cụ thể trong tháng, ví dụ từ ngày 1 đến ngày 5 hằng tháng. Hình thức trả lương có thể bằng tiền mặt hoặc chuyển khoản ngân hàng. Nếu trả qua ngân hàng, gia đình nên giữ lại sao kê chuyển khoản để làm bằng chứng đã hoàn thành nghĩa vụ thanh toán đúng hạn.
Nhiều gia đình tại các quận như Tân Bình, Tân Phú hay Bình Thạnh thường băn khoăn về chi phí dịch vụ khi tìm người làm qua công ty. Tại Vieasy Care, phí giới thiệu được thu một lần duy nhất theo các gói dịch vụ Tiêu Chuẩn, VIP hoặc Siêu VIP. Tiền lương của người lao động sẽ do gia đình thanh toán riêng trực tiếp hằng tháng và hoàn toàn không nằm trong khoản phí giới thiệu này. Thỏa thuận ngày trả lương cố định và lưu lại chứng từ chuyển khoản giúp phòng ngừa tranh chấp tiền lương.
Thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi và chế độ nghỉ lễ tết
Điều 163 Bộ luật Lao động 2019 quy định thời giờ làm việc và thời giờ nghỉ ngơi do hai bên thỏa thuận nhưng phải bảo đảm cho người lao động được nghỉ ngơi hằng ngày, nghỉ hằng tuần theo quy định. Người giúp việc sống cùng gia đình vẫn cần có khoảng thời gian riêng tư nghỉ ngơi sau giờ làm việc để tái tạo sức lao động, không thể yêu cầu làm việc liên tục 24/7.
Quy định về thời giờ làm việc và nghỉ ngơi phải thể hiện rõ các nội dung:
- Khung giờ làm việc trong ngày: Thời gian bắt đầu công việc buổi sáng và thời gian kết thúc công việc buổi tối.
- Thời gian nghỉ trưa: Tối thiểu 60 phút nghỉ ngơi tự do không bị can thiệp bởi công việc nhà.
- Ngày nghỉ hằng tuần: Thỏa thuận nghỉ 1 ngày cố định trong tuần (thường là Chủ Nhật) hoặc dồn ngày nghỉ.
- Chế độ nghỉ lễ, tết: Số ngày nghỉ hưởng nguyên lương vào các ngày lễ lớn theo Luật Lao động.
Một tình huống thực tế tại Quận 10: gia đình muốn người giúp việc ở lại làm xuyên Tết Âm lịch. Trường hợp này phải ghi rõ trong hợp đồng về mức tiền công làm thêm giờ vào ngày lễ theo quy định và sự tự nguyện của người lao động. Quy định rõ giờ làm việc và thời gian nghỉ ngơi giúp người lao động làm việc bền bỉ và giữ tinh thần thoải mái.

An toàn lao động, bảo hiểm và chi phí sinh hoạt
Khi người giúp việc ăn ở tại chỗ, gia đình có trách nhiệm bố trí chỗ ở an toàn, vệ sinh và tôn trọng quyền riêng tư của người lao động. Khoản 2 Điều 165 Bộ luật Lao động nghiêm cấm chủ nhà có hành vi ngược đãi, quấy rối tình huống, cưỡng bức lao động hoặc gạt bỏ quyền tự do cá nhân của người giúp việc.
Về chế độ bảo hiểm, người sử dụng lao động có trách nhiệm chi trả thêm một khoản tiền cùng lúc với kỳ trả lương để người lao động tự tham gia bảo hiểm xã hội và bảo hiểm y tế theo quy định của pháp luật. Gia đình cũng cần hướng dẫn người dọn dẹp các quy tắc an toàn khi sử dụng hóa chất tẩy rửa mạnh hoặc thiết bị điện trong nhà để tránh tai nạn lao động.
Trong quá trình làm việc, nếu phát sinh sự cố về sức khỏe, người làm cần được nghỉ ngơi để phục hồi. Tuy nhiên, đối với các vấn đề bệnh lý chuyên sâu, gia đình cần đưa người làm đến cơ sở y tế để kiểm tra. Người hỗ trợ chăm sóc người ốm tại nhà không phải là điều dưỡng viên và không thể thay thế các chỉ định điều trị của bác sĩ chuyên khoa. Bố trí nơi ở an toàn và đóng bảo hiểm đầy đủ giúp gia đình tuân thủ đúng quy định pháp luật.
Thời hạn hợp đồng, thử việc và quy trình đơn phương chấm dứt
Hợp đồng lao động giúp việc gia đình có thể ký kết theo thời hạn xác định (ví dụ 6 tháng, 12 tháng) hoặc không xác định thời hạn. Thời gian thử việc thường giao động từ vài ngày đến 1 tháng tùy vào yêu cầu công việc. Trong thời gian thử việc, nếu người làm không đáp ứng được nếp sinh hoạt của gia đình, hai bên có quyền chấm dứt thỏa thuận mà không cần báo trước nhiều ngày.
Khi muốn chấm dứt hợp đồng trước thời hạn, cả hai bên phải tuân thủ thời hạn báo trước đã ghi trong thỏa thuận, thông thường là 15 ngày. Các trường hợp được đơn phương chấm dứt hợp đồng ngay lập tức bao gồm:
- Đối với chủ nhà: Người làm có hành vi trộm cắp, ngược đãi trẻ em, người già, hoặc tự ý nghỉ việc không lý do quá 5 ngày cộng dồn.
- Đối với người làm: Chủ nhà không trả lương đúng hạn, có hành vi xúc phạm danh dự, nhân phẩm hoặc ép buộc làm việc ngoài hợp đồng.
Đối với khách hàng sử dụng dịch vụ của Vieasy Care, trong vòng 45 ngày đầu tiên kể từ khi nhận người, nếu lao động không đáp ứng công việc hoặc tự ý nghỉ, gia đình sẽ được hỗ trợ đổi người mới mà không phải trả lại phí giới thiệu. Quy định thời hạn báo trước rõ ràng giúp cả hai bên chủ động phương án nhân sự khi có thay đổi.

Quy trình xử lý tranh chấp và cam kết bồi thường thiệt hại
Trong quá trình dọn dẹp, việc vô tình làm vỡ đồ gốm sứ, hỏng thiết bị đắt tiền hay làm mất tài sản là rủi ro hoàn toàn có thể xảy ra. Nếu hợp đồng không quy định rõ hạn mức bồi thường và cách thức xử lý, tranh chấp rất dễ rơi vào bế tắc. Do đó, mục xử lý vi phạm trong hợp đồng cần nêu cụ thể nguyên tắc bồi thường dựa trên lỗi vô ý hay cố ý.
Đối với lỗi vô ý làm hỏng đồ đạc có giá trị nhỏ, hai bên có thể thỏa thuận khấu trừ một tỷ lệ phần trăm nhất định vào lương hằng tháng nhưng không được vượt quá mức trần pháp luật cho phép. Đối với hành vi cố ý phá hoại tài sản hoặc trộm cắp, gia đình có quyền lập biên bản và mời công an phường địa phương làm việc.
Trụ sở Vieasy Care đặt tại 8/7F Phan Huy Ích, Phường Tân Sơn, TP.HCM luôn sẵn sàng hỗ trợ khách hàng tại Phú Nhuận, Quận 3 hay các khu vực lân cận trong việc tư vấn mẫu hợp đồng chuẩn. Công ty làm việc từ Thứ 2 đến Thứ 7, trong khung giờ từ 7h30 đến 17h30. Hotline 076.776.8865 luôn tiếp nhận thông tin để hướng dẫn gia đình xây dựng quy trình làm việc minh bạch. Thỏa thuận rõ phương án bồi thường thiệt hại giúp loại bỏ các tranh chấp phát sinh trong quá trình làm việc.
Câu hỏi thường gặp
Có bắt buộc phải đăng ký hợp đồng giúp việc gia đình với Ủy ban nhân dân Phường không?
Theo quy định tại Nghị định 145/2020/NĐ-CP, người sử dụng lao động có trách nhiệm thông báo việc sử dụng lao động giúp việc gia đình với Ủy ban nhân dân xã, phường, thị trấn nơi cư trú trong thời hạn 10 ngày kể từ ngày ký hợp đồng. Việc này giúp chính quyền địa phương quản lý cư trú và hỗ trợ giải quyết khi có tranh chấp xảy ra.
Nếu người giúp việc tự ý bỏ việc không báo trước thì xử lý thế nào?
Nếu người giúp việc đơn phương chấm dứt hợp đồng trái pháp luật mà không tuân thủ thời hạn báo trước, họ sẽ không được nhận tiền trợ cấp và phải bồi thường cho chủ nhà một khoản tiền tương ứng với tiền lương của những ngày không báo trước theo thỏa thuận trong hợp đồng.
Chủ nhà có được giữ căn cước công dân bản gốc của người giúp việc không?
Bộ luật Lao động cấm người sử dụng lao động giữ bản chính giấy tờ tùy thân của người lao động. Gia đình chỉ được phép giữ bản sao có công chứng hoặc bản phôtô đối soát, trả lại bản chính ngay sau khi đối chiếu xong thông tin nhân thân.
Hợp đồng giúp việc gia đình có bắt buộc phải công chứng không?
Pháp luật không bắt buộc hợp đồng lao động giúp việc gia đình phải qua công chứng hay chứng thực. Văn bản chỉ cần có đầy đủ chữ ký hoặc điểm chỉ của gia đình chủ nhà và người lao động là đã có hiệu lực pháp lý.
Mức lương thử việc của người giúp việc gia đình được quy định ra sao?
Mức lương thử việc do hai bên thỏa thuận nhưng ít nhất phải bằng 85% mức lương của công việc đó. Thời gian thử việc và mức lương thử việc phải được ghi rõ trong hợp đồng lao động hoặc hợp đồng thử việc riêng.
Gia đình có phải trả tiền tàu xe cho người giúp việc khi về quê ăn Tết không?
Khoản chi phí tiền tàu xe đi lại khi người giúp việc nghỉ hằng năm hoặc về quê do hai bên tự thỏa thuận trong hợp đồng lao động. Pháp luật khuyến khích gia đình hỗ trợ nhưng không bắt buộc nếu không ghi trong thỏa thuận.
Cần người hỗ trợ tại nhà?
Vieasy Care cung ứng nhân sự đã xác minh lý lịch tại TP.HCM — giúp việc gia đình, nấu ăn, chăm trẻ, chăm người cao tuổi và chăm người bệnh. Gọi 076.776.8865 để được tư vấn và báo giá theo đúng nhu cầu của gia đình.
Cần người hỗ trợ cho gia đình?
Vieasy Care cung ứng nhân sự đã xác minh lý lịch tại TP.HCM — giúp việc, nấu ăn, chăm trẻ, chăm người cao tuổi và chăm người bệnh. Tư vấn miễn phí theo đúng nhu cầu.